35-basic-linux-commands-in-sinhala
Red hat linux

35 Basic Linux Commands in Sinhala

1) pwd command
ඔබ සිටින වත්මන් වැඩ කරන ඩිරෙක්ටරියේ (ෆෝල්ඩරයේ) මාර්ගය සොයා ගැනීමට pwd විධානය භාවිතා කරන්න .

[prabath@mail ~]$ pwd
/home/prabath

2) cal command
වත්මන් මාසයේ දින දර්ශනය පෙන්වයි.

[prabath@mail ~]$ cal
November 2020 
Su Mo Tu We Th Fr Sa
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30

3) echo command
මෙම command එක ඔබ ඇතුල් කරන text එක නැවත පෙන්වයි. shell script වලදී ඉතා වැදගත් වේ .

[prabath@mail ~]$ echo "sysadmin.lk"
sysadmin.lk

4) date command
වත්මන් වේලාව සහ දිනය පෙන්වයි..

[prabath@mail ~]$ date
Thu Nov  5 01:55:55 +0530 2020

5) whoami command
මෙම විධානය මඟින් දැනට පුරනය වී ඇති පරිශීලකයා හෙළි කරයි.

[prabath@mail ~]$ whoami 
prabath

6) id command
මෙමඟින් වර්තමාන පරිශීලකයාගේ user සහ group (UID සහ GID) මුද්‍රණය කරයි..

[prabath@mail ~]$ id
uid=1000(prabath) gid=1000(prabath) groups=1000(prabath),10(wheel)

7) clear command
මෙම විධානය මඟින් තිරය පිරිසිදු/අලුත් කරයි.

8) help command
සෑම command එකක් සමඟම, ‘–help’ විකල්පය එම විධානය සඳහා භාවිත සාරාංශය පෙන්වයි.

[prabath@mail ~]$ cat --help
Usage: cat [OPTION]... [FILE]...
Concatenate FILE(s), or standard input, to standard output.

  -A, --show-all           equivalent to -vET
  -b, --number-nonblank    number nonempty output lines, overrides -n
  -v, --show-nonprinting   use ^ and M- notation, except for LFD and TAB
      --help     display this help and exit
      --version  output version information and exit

9) whatis command
මෙම command මඟින් command එක පිළිබඳ එක් පේළියකින් විස්තර කරයි. .

[prabath@mail ~]$ whatis grep
grep (1)             - print lines matching a pattern

10) cd command
ලිනක්ස් ලිපිගොනු සහ නාමාවලි හරහා සැරිසැරීමට, cd විධානය භාවිතා කරන්න.

cd [path-to-directory]

11) ls command
මෙම ls command මගින් directory අන්තර්ගතයන් බැලීම සඳහා භාවිතා කරයි. .
ls -l මඟින් ගොනු වල දිගු ලැයිස්තුවක් පෙන්වයි.
ls -a මඟින් සැඟවුණු ගොනු පෙන්වනු ඇත

[root@radio usr]# ll -la
total 180
drwxr-xr-x.  13 root root   155 Jun  4  2019 .
dr-xr-xr-x.  18 root root   239 Jun 26 20:11 ..
dr-xr-xr-x.   2 root root 49152 Oct 17 05:48 bin
drwxr-xr-x.   2 root root     6 Apr 11  2018 etc
drwxr-xr-x.   2 root root     6 Apr 11  2018 games
drwxr-xr-x.  48 root root  8192 Oct 17 06:03 include
dr-xr-xr-x.  30 root root  4096 Jun 26 23:02 lib
dr-xr-xr-x.  61 root root 45056 Oct 17 06:03 lib64
drwxr-xr-x.  27 root root  4096 Oct 17 05:24 libexec
drwxr-xr-x.  13 root root   145 Jun 10 12:40 local
dr-xr-xr-x.   2 root root 12288 Oct 17 05:46 sbin
drwxr-xr-x. 117 root root  4096 Oct 17 05:46 share
drwxr-xr-x.   4 root root    34 Jun  4  2019 src

12) mkdir command
directory නිර්මාණය කිරීම සඳහා, ‘mkdir’ විධානය භාවිතා කරයි.

[prabath@mail ~]$ mkdir sysadmin
[prabath@mail ~]$ ls
sysadmin

13) touch command
හිස් ගොනුවක් සෑදීම සඳහා, touch විධානය භාවිතා කරන්න.

[prabath@mail sysadmin]$ touch file
[prabath@mail sysadmin]$ ll -s
total 0
0 -rw-rw-r-- 1 prabath prabath 0 Nov  5 13:15 file

14) cp command
file සහ directory කොපි කිරීමට මෙම command භාවිත කරයි

$cp source destination

[prabath@mail sysadmin]$ cp file file2
[prabath@mail sysadmin]$ ls
file  file2

15) mv command
file සහ directory වෙනත් ස්ථානයකට ගෙනයන්න/move කිරීමට භාවිත කරයි.

$ mv source destination

[prabath@mail sysadmin]$ ls
file
[prabath@mail sysadmin]$ mv file file2
ls[prabath@mail sysadmin]$ ls
file2

16) rm command
මෙම rm විධානය ඔවුන් තුළ ඇති file සහ directory මකා දැමීමට භාවිතා කර ඇත. ඔබට අවශ්‍ය වන්නේ directory මකා දැමීමට නම් – rmdir ට විකල්පයක් ලෙස – rm -r භාවිතා කරන්න .

$ rm file2

17) rmdir command
ඔබට directory මකා දැමීමට අවශ්‍ය නම්, rmdir විධානය භාවිතා කරන්න. කෙසේ වෙතත්, rmdir ඔබට ඉඩ දෙන්නේ හිස් නාමාවලි මකා දැමීමට පමණි.

$ rmdir directory

18) file command
file command මඟින් ලබා දී ඇති ගොනුවක file වර්ගය තීරණය කරයි. උදාහරණයක් වශයෙන්:

[prabath@mail ~]$ file 404.html 
404.html: HTML document, UTF-8 Unicode text, with CRLF line terminator

19) cat command
‘Cat’ ගොනුවක අන්තර්ගතය බැලීමට භාවිතා කළ හැකිය.

[prabath@mail sysadmin]$ cat file 
file content

20) grep command
දී ඇති file එකක ඇති සියලුම පෙළ හරහා සෙවීමට එය ඔබට ඉඩ සලසයි. ඔබ ඇතුලත් කල අගය ඇතුලත් සියලුම පේලි පෙන්වයි.

[root@mail ~]# cat /etc/passwd
root:x:0:0:root:/root:/bin/bash
bin:x:1:1:bin:/bin:/sbin/nologin
daemon:x:2:2:daemon:/sbin:/sbin/nologin
adm:x:3:4:adm:/var/adm:/sbin/nologin
lp:x:4:7:lp:/var/spool/lpd:/sbin/nologin
sync:x:5:0:sync:/sbin:/bin/sync
shutdown:x:6:0:shutdown:/sbin:/sbin/shutdown
halt:x:7:0:halt:/sbin:/sbin/halt
mail:x:8:12:mail:/var/spool/mail:/sbin/nologin
operator:x:11:0:operator:/root:/sbin/nologin
prabath:x:1000:1000::/home/prabath:/bin/bash

[root@mail ~]# grep prabath /etc/passwd
prabath:x:1000:1000::/home/prabath:/bin/bash

21) head command
file එකක පළමු පේළි 10 පෙන්වයි. -n මගින් නැරඹිය යුතු පේළි ගණන නියම කළ හැකිය.

[root@mail ~]# head -n 3 /etc/passwd
root:x:0:0:root:/root:/bin/bash
bin:x:1:1:bin:/bin:/sbin/nologin
daemon:x:2:2:daemon:/sbin:/sbin/nologin

22) tail command
file එකක අවසාන පේළි 10 පෙන්වයි. -n මගින් නැරඹිය යුතු පේළි ගණන නියම කළ හැකිය.

[root@mail ~]# tail -n 2 /etc/passwd
manjula:x:1002:1004::/opt/web/testweb_lk:/bin/bash
netdata:x:993:989:netdata:/var/lib/netdata:/sbin/nologin

23) wc command
මෙම command මඟින් ලබා දී ඇති file එකක පේළි , වචන සහ අකුරු ගණනය කරයි.

$ wc /etc/passwd
35 57 1698 /etc/passwd

/etc/passwd ගොනුවේ පේළි 35 ක්, වචන 57 ක් සහ අක්ෂර 1698 ක් ඇත.

24) ln command
link නිර්මාණය කිරීම සඳහා ln command හි භාවිතා වේ. links යනු වෙනත් ලිපිගොනු සඳහා කෙටිමං(shortcut) වර්ගයකි. .

$ ln TARGET LINK_NAME

Link වර්ග දෙකක් ඇත, softlinks සහ hardlinks. ඔබට softlink සෑදීමට අවශ්‍ය නම්, -s විකල්පය භාවිතා කරන්න. මෙම උදාහරණයේ දී, usrlisting file සඳහා links වර්ග දෙකම නිර්මාණය කර ඇත.

$ ln usrlisting hard_link
$ ln -s usrlisting soft_link
$ ls -l
total 12
-rw-r--r-- 1 raghu raghu 0 2012-07-06 14:20 file1
-rw-r--r-- 1 raghu raghu 0 2012-07-06 14:20 file3
-rw-r--r-- 2 raghu raghu 491 2012-07-06 14:23 hard_link
lrwxrwxrwx 1 raghu raghu 10 2012-07-09 14:00 soft_link -> usrlisting
-rw-r--r-- 1 raghu raghu 491 2012-07-06 16:02 usrcopy
-rw-r--r-- 2 raghu raghu 491 2012-07-06 14:23 usrlisting

25) vi /vim command
VI යනු visual editor යන්නයි. බොහෝ linux බෙදාහැරීම් සමඟ එන file editor මෙයයි.
පහත පරිදි ඔබට vi සමඟ ගොනුවක් විවෘත කළ හැකිය:

$ vi hello.txt

26) last command
පද්ධතිය තුළට ඇතුළු වූ සහ පිටතට ගිය users පිළිබඳ තොරතුරු පෙන්වයි. ඉහළම පේළි 10 පමණක් පෙන්වීම සඳහා පහත command දැක්වෙයි.

[root@mail ~]# last | head
prabath  pts/6        103.247.51.141   Thu Nov  5 13:10   still logged in   
prabath  pts/0        103.247.51.141   Thu Nov  5 13:05   still logged in   
prabath  pts/0        43.250.242.118   Thu Nov  5 01:35 - 02:58  (01:22)    
prabath  pts/6        43.252.15.133    Thu Nov  5 01:04 - 01:09  (00:05)    
prabath  pts/0        43.252.15.133    Wed Nov  4 22:15 - 01:31  (03:15)    
prabath  pts/0        43.252.15.201    Wed Nov  4 17:35 - 18:06  (00:31)    
prabath  pts/0        43.252.15.201    Wed Nov  4 17:17 - 17:20  (00:03)    
prabath  pts/0        103.247.48.218   Wed Nov  4 13:57 - 15:42  (01:44)    
prabath  pts/6        103.247.48.218   Wed Nov  4 12:42 - 13:55  (01:12)    
prabath  pts/0        103.247.48.218   Wed Nov  4 11:58 - 12:50  (00:52

27) wget command
ඔබට wget විධානයේ ආධාරයෙන් අන්තර්ජාලයෙන් ලිපිගොනු බාගත කළ හැකිය .

$ wget https://wordpress.org/latest.tar.gz

28) ping command
ඔබගේ සම්බන්ධතා තත්ත්වය පරීක්ෂා කිරීමට පිං විධානය භාවිතා කරන්න . උදාහරණයක් ලෙස, ping google.com වෙත සරලව ඇතුළත් කිරීමෙන් , විධානය මඟින් ඔබට ගූගල් වෙත සම්බන්ධ විය හැකිද යන්න පරීක්ෂා කර ප්‍රතිචාර කාලය මැනිය හැක.

[root@mail ~]# ping google.com
PING google.com (172.217.10.238) 56(84) bytes of data.
64 bytes from lga25s59-in-f14.1e100.net (172.217.10.238): icmp_seq=1 ttl=117 time=1.82 ms
64 bytes from lga25s59-in-f14.1e100.net (172.217.10.238): icmp_seq=2 ttl=117 time=2.02 ms
64 bytes from lga25s59-in-f14.1e100.net (172.217.10.238): icmp_seq=3 ttl=117 time=2.38 ms
64 bytes from lga25s59-in-f14.1e100.net (172.217.10.238): icmp_seq=4 ttl=117 time=2.73 ms
^C
--- google.com ping statistics ---
4 packets transmitted, 4 received, 0% packet loss, time 3004ms
rtt min/avg/max/mdev = 1.825/2.242/2.737/0.350 ms

29) locate command
windows හි සෙවුම් විධානය මෙන් ගොනුවක් සොයා ගැනීමට ඔබට මෙම විධානය භාවිතා කළ හැකිය

[root@mail ~]# locate sysadminlogo
/root/sysadminlogo

30) chmod command
files සහ directory වල read , write සහ execute කිරීම වෙනස් කිරීමට භාවිතා කරයි.

[root@mail ~]# chmod 644 /root/sysadminlogo
[root@mail ~]# ll /root/sysadminlogo
-rw-r--r-- 1 root root 1444 Nov  4 13:28 /root/sysadminlogo

31) chown command
chown විධානය මඟින් file හෝ directory අයිතිය වෙනස් කිරීමට හෝ මාරු කිරීමට හැකියාව ලබා දෙයි. උදාහරණයක් වශයෙන්, chown prabath sysadminlogo කරන්නෙ නම් sysadminlogo අයිතිකරු prabath ලෙස මාරු වේ.

[root@mail ~]# ll sysadminlogo 
-rw-r--r-- 1 root root 1444 Nov  4 13:28 sysadminlogo
[root@mail ~]# chown prabath sysadminlogo
$ [root@mail ~]# ll sysadminlogo 
-rw-r--r-- 1 prabath root 1444 Nov  4 13:28 sysadminlogo

32) du -h command
මඟින් file /direcory හි disk usage භාවිතය පෙන්වයි

[root@mail ~]# du -h valid
15M	valid

33) df command
disk usage භාවිතය df වාර්තා කරයි. උදාහරණයක් වශයෙන්:

[root@radio ~]# df -h
Filesystem      Size  Used Avail Use% Mounted on
devtmpfs        897M     0  897M   0% /dev
tmpfs           919M     0  919M   0% /dev/shm
tmpfs           919M  106M  814M  12% /run
tmpfs           919M     0  919M   0% /sys/fs/cgroup
/dev/vda1       650G  439G  211G  68% /

34) history command
history මඟින් ඔබගේ ටර්මිනලයට මෙතෙක් ඇතුළත් කර ඇති විධාන පෙන්වයි..

[root@radio ~]# history | head
    1  tar -zcvf libexec.tar.gz libexec/
    2  ls
    3  mv libexec.tar.gz /backups/datacenter/Backup_server/
    4  cd /backups/datacenter/Backup_server/
    5  ls
    6  cp /etc/exports .
    7  cat exports 
	8  tar -zxvf megatools-1.10.2.tar.gz 
	9  cd megatools-1.10.2

35) passwd command
Passwd command මඟින් user account සඳහා මුරපද වෙනස් කරයි.

c passwd root
Changing password for user root.
New password: 
Retype new password:
[root@radio ~]# passwd root
Changing password for user root.
New password: 
BAD PASSWORD: The password fails the dictionary check - it is too simplistic/systematic
Retype new password:

ඔයාල linux commands godak ඉගෙනගත්ත කියල හිතනවා. මේ වගේ ගොඩක් දේවල් ඉගෙනගන්න අපේ youtube channel එක subscribe කරලා තියාගන්න අමතක කරන්න එපා 🙂

youtube channel: https://www.youtube.com/channel/UCa4SYOgJK_lZBiNnGY3TF4Q

Leave a Reply

Your email address will not be published.